Bạn đã bao giờ gặp tình huống cùng tập một bài tập nhưng ở máy này có thể nâng 40 kg khá dễ dàng, trong khi chuyển sang máy khác cũng ghi 40 kg lại cảm thấy nặng hơn rất nhiều? Đây là hiện tượng khá phổ biến trong phòng gym. Nhiều người thường nghĩ rằng máy tập có mức tạ càng lớn thì càng nặng, hoặc nâng được 50 kg trên máy này đồng nghĩa với việc có thể nâng được 50 kg trên một máy khác.
Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy. Cùng một mức tạ hiển thị không có nghĩa là bạn đang phải chịu cùng một lực cản. Mỗi máy tập có thiết kế và cách truyền lực khác nhau. Chính những yếu tố này khiến người tập cảm nhận mức độ nặng nhẹ khác nhau, dù con số trên bảng tạ hoàn toàn giống nhau. Vậy điều gì tạo nên sự khác biệt đó? Trong nội dung dưới đây các bạn hãy cùng Daiviet Sport tìm hiểu chi tiết nhé.
Hệ thống ròng rọc khiến mức tạ thực tế khác nhau
Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng nhất. Nếu thường xuyên tập các bài như Lat Pulldown, Seated Row hoặc Cable Crossover, bạn sẽ nhận thấy mỗi máy có thể cho cảm giác kéo rất khác nhau. Nguyên nhân nằm ở hệ thống ròng rọc bên trong máy. Ròng rọc là bộ phận giúp thay đổi hướng kéo và cách truyền lực từ chồng tạ đến tay cầm. Tùy vào cách bố trí, hệ thống này có thể khiến lực mà người tập cần tạo ra lớn hoặc nhỏ hơn trọng lượng của chồng tạ.
Ví dụ, một máy sử dụng hệ thống truyền lực 1:1 thì khi chọn mức 40 kg, lực kéo lý tưởng tại tay cầm tương đương khoảng 40 kgf. Trong khi đó, một máy sử dụng hệ thống truyền lực 2:1 thì lực kéo lý tưởng chỉ tương đương khoảng 20 kgf. Tuy nhiên, để nâng chồng tạ lên cùng một khoảng cách, bạn phải kéo tay cầm đi xa gấp đôi. Điều này giải thích tại sao có những máy Cable ghi 40 kg nhưng cảm giác kéo lại nhẹ hơn đáng kể so với máy khác cũng ghi 40 kg. Vì vậy, khi sử dụng các máy có hệ thống ròng rọc khác nhau, không nên chỉ nhìn vào con số kilogram để đánh giá mức độ nặng nhẹ.
Thiết kế bên trong máy làm thay đổi cảm giác nặng nhẹ
Không phải máy tập gym nào cũng sử dụng cùng một cơ chế hoạt động. Một số máy được thiết kế để lực cản tương đối đồng đều trong quá trình chuyển động. Một số máy khác lại được thiết kế để thay đổi lực cản theo từng vị trí. Điều này thường liên quan đến một bộ phận gọi là cam. Bạn có thể hiểu đơn giản cam là một bộ phận có hình dạng đặc biệt, giúp điều chỉnh độ nặng của máy trong từng giai đoạn tập luyện.
Ví dụ, khi thực hiện Leg Extension, có máy khiến bạn cảm thấy nặng hơn ở đoạn gần duỗi thẳng chân, trong khi máy khác lại nặng hơn ở đoạn giữa chuyển động. Mặc dù cả hai đều đang sử dụng mức tạ 40 kg, cảm giác thực tế vẫn rất khác nhau. Lý do là cam giúp thay đổi cách lực cản tác động lên hệ thống tay đòn của máy trong suốt quá trình vận động. Thiết kế này có thể giúp máy phù hợp hơn với khả năng tạo lực của cơ bắp ở những vị trí khác nhau. Đây cũng là lý do một số máy tập có cảm giác rất mượt và dễ kiểm soát, trong khi một số máy khác lại có những đoạn chuyển động khá nặng.
Chiều dài tay đòn và vị trí đặt lực cũng ảnh hưởng đến độ nặng
Hãy thử tưởng tượng bạn cầm một vật nặng bằng một tay. Nếu giữ vật sát người, bạn sẽ cảm thấy khá dễ dàng. Nhưng nếu duỗi thẳng tay và giữ nguyên vật ở vị trí xa cơ thể, bạn sẽ cảm thấy cánh tay phải làm việc nhiều hơn. Mặc dù vật không thay đổi trọng lượng, nhưng khoảng cách từ vật đến khớp vai hoặc khuỷu tay đã thay đổi. Máy tập cũng hoạt động theo nguyên lý tương tự. Ở những máy sử dụng cơ cấu đòn bẩy như Chest Press, Shoulder Press hay Leg Extension, khoảng cách từ trục quay đến vị trí tác dụng lực có thể ảnh hưởng đáng kể đến độ khó của bài tập.
Ví dụ, trên máy Leg Extension, nếu vị trí đặt đệm chân nằm xa trục quay hơn, cơ thể có thể phải tạo lực lớn hơn để duỗi chân khi các yếu tố khác giữ nguyên. Vì vậy, hai máy cùng ghi 40 kg nhưng có thiết kế tay đòn khác nhau hoàn toàn có thể tạo ra cảm giác nặng nhẹ khác nhau.
Máy cũ, máy mới và tình trạng bảo dưỡng cũng tạo ra sự khác biệt
Bạn có thể nhận thấy một số máy tập tạ hoạt động rất trơn tru, chỉ cần kéo nhẹ là chồng tạ di chuyển. Nhưng cũng có những máy khi bắt đầu kéo lại cảm thấy nặng, khựng hoặc không đều. Nguyên nhân có thể đến từ ma sát bên trong máy. Trong quá trình sử dụng, các bộ phận như dây cáp, bánh xe ròng rọc, vòng bi và thanh dẫn hướng có thể bị hao mòn hoặc bám bẩn. Khi các bộ phận này không còn hoạt động tốt, chuyển động của chồng tạ có thể bị cản trở. Điều đó khiến người tập phải tạo thêm lực để thực hiện động tác.
Ví dụ, hai máy Lat Pulldown cùng chọn 40 kg, nhưng một máy có hệ thống ròng rọc hoạt động tốt, còn máy kia có vòng bi bị khô hoặc thanh dẫn hướng bị bám bẩn. Máy thứ hai có thể tạo cảm giác nặng và kém mượt hơn. Đây là lý do việc vệ sinh và bảo dưỡng thiết bị thường xuyên rất quan trọng đối với các phòng gym.
Tốc độ tập luyện cũng ảnh hưởng đến cảm giác nặng nhẹ
Cùng một mức tạ nhưng nếu bạn thực hiện động tác nhanh hoặc chậm khác nhau, cảm giác nặng nhẹ cũng có thể thay đổi. Hãy tưởng tượng khi kéo một chồng tạ 40 kg. Nếu bạn kéo từ từ và đều đặn, chồng tạ sẽ di chuyển tương đối ổn định. Nhưng nếu bạn giật mạnh ngay từ đầu, bạn phải tạo thêm lực để làm cho chồng tạ bắt đầu chuyển động nhanh hơn. Điều này khiến động tác có thể cảm thấy nặng hơn.
Ngoài ra, khi hạ tạ quá nhanh hoặc không kiểm soát tốt, bạn có thể cảm thấy máy bị giật hoặc chuyển động không ổn định. Vì vậy, cùng một mức tạ nhưng cách thực hiện khác nhau cũng tạo ra cảm giác tập luyện khác nhau. Để đánh giá chính xác khả năng của mình, bạn nên duy trì tốc độ tập tương đối ổn định, tránh dùng lực giật hoặc tận dụng quán tính để hoàn thành động tác.
Biên độ chuyển động của mỗi máy không giống nhau
Một yếu tố khác thường bị bỏ qua là phạm vi chuyển động của máy. Ví dụ, khi tập Chest Press, có máy cho phép bạn đưa tay ra sau khá sâu trước khi đẩy về phía trước. Nhưng cũng có máy giới hạn vị trí bắt đầu, khiến bạn không cần di chuyển tay quá xa.
Hai máy cùng sử dụng mức 40 kg nhưng có thể tạo ra cảm giác khác nhau vì cơ bắp phải làm việc trong phạm vi chuyển động khác nhau. Khi biên độ chuyển động thay đổi, góc hoạt động của các khớp và vị trí làm việc của cơ bắp cũng thay đổi theo.
Có những vị trí cơ bắp tạo lực tốt, nhưng cũng có những vị trí khiến việc đẩy hoặc kéo trở nên khó khăn hơn. Do đó, một chiếc máy có thể nhẹ ở đầu chuyển động nhưng nặng ở cuối chuyển động, trong khi máy khác lại có cảm giác tương đối đồng đều. Đây cũng là lý do bạn nên chú ý đến toàn bộ quá trình thực hiện động tác, thay vì chỉ đánh giá máy qua một đoạn chuyển động.
Mỗi người có thể cảm nhận mức tạ khác nhau trên cùng một máy
Không chỉ máy tập, chính đặc điểm cơ thể cũng ảnh hưởng đến cảm giác nặng nhẹ. Ví dụ, hai người cùng tập Chest Press trên một máy, cùng chọn mức 40 kg nhưng một người cảm thấy khá nhẹ, người còn lại lại cảm thấy rất nặng. Điều này có thể xuất phát từ sự khác biệt về sức mạnh cơ bắp, chiều dài tay, cấu trúc cơ thể và kinh nghiệm tập luyện.
Bên cạnh đó, vị trí ngồi và cách điều chỉnh máy cũng rất quan trọng. Nếu ghế quá cao hoặc quá thấp, vị trí tay cầm không phù hợp với chiều cao cơ thể, bạn có thể phải thực hiện động tác trong tư thế không thuận lợi. Khi đó, bài tập có thể trở nên khó hơn dù mức tạ không thay đổi.
Ngoài ra, tình trạng mệt mỏi, thiếu ngủ hoặc chưa phục hồi sau buổi tập trước cũng khiến cùng một mức tạ trở nên nặng hơn bình thường. Vì vậy, không phải lúc nào cảm giác nặng nhẹ cũng xuất phát từ bản thân chiếc máy.
Vậy có nên so sánh mức tạ giữa các máy tập không?
Câu trả lời là không nên so sánh trực tiếp. Ví dụ, bạn có thể đẩy 50 kg trên máy Chest Press của phòng gym A, nhưng khi chuyển sang phòng gym B, bạn chỉ đẩy được 35 kg trên một chiếc máy khác. Điều đó không có nghĩa sức mạnh của bạn đã giảm đi. Hai máy có thể khác nhau về hệ thống truyền lực, thiết kế tay đòn, đường chuyển động và lực cản trong từng giai đoạn. Vì vậy, việc so sánh số kilogram giữa các máy không phản ánh chính xác sự tiến bộ về sức mạnh.
Thay vào đó, bạn nên theo dõi kết quả tập luyện trên cùng một thiết bị. Hãy ghi lại mức tạ, số lần lặp lại, số hiệp và cách thực hiện động tác. Nếu sau một thời gian bạn có thể nâng mức tạ cao hơn hoặc thực hiện được nhiều lần hơn mà vẫn giữ đúng kỹ thuật, đó là dấu hiệu cho thấy khả năng tập luyện đang được cải thiện.
Ngoài ra, hãy chú ý đến cảm giác gắng sức. Một mức tạ phù hợp không nhất thiết phải là mức tạ lớn nhất, mà là mức tạ giúp bạn thực hiện đúng kỹ thuật và tạo được kích thích tập luyện mong muốn.
Trên đây là một số chia sẻ giúp các bạn hiểu Vì sao cùng một mức tạ nhưng cảm giác nặng nhẹ khác nhau trên các máy tập? Cùng một mức tạ nhưng cảm giác nặng nhẹ khác nhau trên các máy tập là điều hoàn toàn bình thường. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự khác biệt trong hệ thống ròng rọc, thiết kế bên trong máy, chiều dài tay đòn, tình trạng bảo dưỡng, tốc độ thực hiện và phạm vi chuyển động. Bên cạnh đó, thể trạng và khả năng của mỗi người cũng ảnh hưởng đến cảm nhận khi tập luyện. Điều quan trọng cần nhớ là 40 kg trên máy này chưa chắc đã tương đương 40 kg trên máy khác. Vì vậy, thay vì cố gắng so sánh xem ai nâng được mức tạ lớn hơn, hãy tập trung vào kỹ thuật, kiểm soát chuyển động và theo dõi sự tiến bộ của bản thân. Một chiếc máy phù hợp không phải là chiếc máy giúp bạn nâng được con số lớn nhất, mà là chiếc máy cho phép bạn tập luyện đúng kỹ thuật, kiểm soát tốt chuyển động và phát triển sức mạnh một cách hiệu quả, an toàn. Nếu còn thắc mắc nào khác hoặc có nhu cầu trang bị máy tập gym chính hãng hãy liên hệ với Daiviet Sport nhé!
