Thoái hóa khớp là một trong những bệnh lý xương khớp phổ biến nhất, thường gặp ở người trung niên, cao tuổi. Khi lớp sụn bảo vệ khớp dần bị bào mòn, người bệnh sẽ phải đối mặt cùng những cơn đau âm ỉ kéo dài, cứng khớp mỗi sáng, đi lại khó khăn, cũng như suy giảm đáng kể chất lượng cột sống.
Không ít người nghĩ ràng chỉ cần uống thuốc giảm đau là đủ hoặc phải chờ đến khi bệnh nặng mới đi điều trị. Tuy nhiên, trên thực tế, vật lý trị liệu mới là một trong những phương pháp quan trọng nhất giúp kiểm soát triệu chứng, duy trì khả năng vận động, làm chậm quá trình thoái hóa. Trong nội dung dưới đây Daiviet Sport sẽ chia sẻ với các bạn về Vật lý trị liệu thoái hóa khớp háng. Qua đó hiểu hơn về vai trò của vật lý trị liệu trong điều trị thoái hóa khớp, các phương pháp thường được áp dụng cũng những lưu ý giúp đạt hiệu quả tốt ưu.
Thoái hóa khớp háng là gì?
Khớp háng là khớp lớn nhất của cơ thể, làm nhiệm vụ nâng đỡ toàn bộ trọng lượng cơ thể, tham gia vào hầu hết các hoạt động như đi, đứng, chạy, ngồi hay leo cầu thang. Cấu tạo của khớp gồm chỏm xương đùi, ổ cối, được bao phủ bởi lớp sụn trơn láng giúp các đầu xương di chuyển nhẹ nhàng.
Khi bị thoái hóa, lớp sụn này dần mỏng đi, nứt vỡ và giảm khả năng bảo vệ. Hay đầu xương bắt đầu cọ xát trực tiếp vào nhau, gây ra tình trạng đau, viêm, và hạn chế vận động. Cùng với thời gian, khớp có thể xuất hiẹn các gai xương, biến dạng và làm suy giảm khả năng đi lại của người bệnh.
Thoái hóa khớp háng thường gặp ở những người trên 50 tuổi. Nhưng hiện nay tỉ lệ mắc bệnh ở người trẻ cũng đang có xu hướng gia tăng lên do chấn thương, béo phì, dị tật bẩm sinh, lao động nặng, hoặc chơi thể thao cường độ cao trong khoảng thời gian dài.
Những dấu hiệu nhận biết sớm thoái hóa khớp háng
Nhiều người chỉ đến bệnh viện khi cơn đau đã trở nên nghiêm trọng. Trong khi đó, việc phát hiện sớm sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn. Các triệu chứng thường gặp gồm: Đau vùng bẹn hoặc mặt trước đùi, đau lan xuống mông hoặc đầu gối, dứng khớp sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu, khó cúi người mang giày & buộc dây giày, đi lại khó khăn bước chân ngắn, đau tăng khi leo cầu thang hoặc đứng lâu, có cảm giác khớp háng phát ra tiếng lục cục khi vận động, đi khập khiễng do đau.
Nếu các triệu chứng kể trên kéo dài nhiều tuần, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Vì sao vật lý trị liệu đóng vai trò quan trọng?
Khác với việc sử dụng thuốc giảm đau, vốn chỉ giúp cải thiện triệu chứng trong thời gian ngắn, vật lý trị liệu hướng tới phục hồi chức năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ cũng như cải thiện khả năng sinh hoạt lâu dài. Điều quan trọng cần hiểu là vật lý trị liệu không thể làm lớp sụn đã mất “mọc” lại, nhưng cơ thể giúp khớp hoạt động hiệu quả hơn, giảm thiểu áp lực lên vùng tổn thương và làm chậm tiến triển của bệnh.
Khi được thực hiện đúng cách, vật lý trị liệu mang lại nhiều lợi ích như: Giảm đau tự nhiên mà không phụ thuộc quá nhiều vào thuốc, giảm co cứng cơ quanh khớp háng, cải thiện tầm vận động của khớp, tăng sức mạnh cơ mông & cơ đùi và cơ vùng thân, giúp đi lại dễ dàng hơn, giảm nguy cơ té ngã, nâng cao khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày, trì hoãn hoặc giảm nhu cầu phẫu thuật thay khớp.Đây cũng là phương pháp được hầu hết các hướng dẫn điều trị quốc tế khuyến nghị áp dụng ngay từ giai đoạn đầu của bệnh.
Người bị thoái hóa khớp háng khi nào nên bắt đầu tập vật lý trị liệu?
Nhiều người thường chờ tới khi đau nhiều mới tìm đến các chuyên gia phục hồi chức năng. Tuy nhiên, đây không phải là lựa chọn tối ưu. Ngay khi xuất hiện các triệu chứng như: Đau háng, cứng khớp, suy giảm khả năng vận động hoặc khó khăn trong sinh hoạt, người bệnh nên tới bác sĩ hoặc kỹ thuật viên phục hồi chức năng đánh giá để xây dựng chương trình tập luyện phù hợp.
Việc điều trị sớm giúp bảo tồn chức năng khớp tốt hơn, đồng thời giảm nguy cơ bị biến dạng và hạn chế vận động về sau.
Các phương pháp vật lý trị liệu thường được áp dụng
Nhiệt trị liệu: Chườm nóng là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc giảm co cứng cơ và tăng lưu thông máu.Người bệnh thường được chườm nóng khoảng 15 - 20 phút trước khi tập để cơ và khớp mềm hơn, từ đó thực hiện các động tác dễ dàng hơn.
Điện trị liệu: Các thiết bị như TENS, điện xung giao thoa hoặc sóng ngắn được sử dụng nhằm giảm đau và giảm co cơ.Điện trị liệu không thay thế việc tập luyện nhưng có thể hỗ trợ người bệnh dễ chịu hơn, đặc biệt trong giai đoạn đau nhiều.
Siêu âm điều trị: Siêu âm trị liệu tạo ra các rung động cơ học tác động sâu vào mô mềm, giúp tăng tuần hoàn, giảm đau và hỗ trợ quá trình phục hồi.Phương pháp này thường được kết hợp với các bài tập vận động để đạt hiệu quả tốt hơn.
Điều trị bằng tay: Kỹ thuật viên sẽ sử dụng các kỹ thuật kéo giãn, huy động khớp và thư giãn cơ nhằm cải thiện biên độ vận động.Đây là phương pháp cần được thực hiện bởi người có chuyên môn để đảm bảo an toàn và hiệu quả.
Vận động trị liệu cho người bị thoái hóa khớp háng
Một chương trình vật lý trị liệu thường bao gồm nhiều nhóm bài tập khác nhau.
Bài tập tăng tầm vận động: Mục tiêu là giúp khớp háng vận động linh hoạt hơn.Các bài tập phổ biến gồm: Gập gối về ngực, trượt gót chân, xoay khớp háng, đung đưa chân nhẹ nhàng. Các động tác cần được thực hiện chậm rãi, không cố gắng vượt quá ngưỡng đau.
Bài tập tăng sức mạnh cơ: Khi các nhóm cơ quanh khớp khỏe hơn, áp lực lên khớp sẽ giảm đáng kể. Một số bài tập thường được chỉ định gồm: Nâng hông (Bridge), mở gối nằm nghiêng (Clamshell), nâng chân sang ngang, nâng chân thẳng, Ngồi xuống & đứng lên từ ghế, squat nông. Đặc biệt, cơ mông nhỡ được xem là “lá chắn” quan trọng giúp ổn định khớp háng khi đi lại.
Bài tập thăng bằng: Người bị thoái hóa khớp háng thường có nguy cơ té ngã cao hơn. Các bài tập như đứng một chân, bước qua chướng ngại vật thấp hoặc đi theo đường thẳng sẽ giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng.
Tập luyện dưới nước: Đây là lựa chọn rất tốt cho người béo phì hoặc đau nhiều. Lực nổi của nước giúp giảm tải lên khớp háng, trong khi sức cản của nước lại hỗ trợ tăng cường sức mạnh cơ mà không gây áp lực quá lớn lên khớp.
Nên tập bao lâu để có hiệu quả?
Hiệu quả của vật lý trị liệu không đến sau một vài buổi tập mà cần sự kiên trì. Thông thường, tập từ 3 - 5 buổi mỗi tuần, mỗi buổi khoảng 30 - 60 phút, duy trì liên tục ít nhất 6 - 12 tuần. Sau giai đoạn điều trị tại cơ sở phục hồi chức năng, người bệnh nên tiếp tục tập tại nhà theo hướng dẫn của chuyên gia để duy trì kết quả lâu dài.
Không phải người bị thoái hóa khớp háng cần nghỉ ngơi hoàn toàn. Ngược lại, vận động đúng cách sẽ giúp nuôi dưỡng sụn khớp và duy trì chức năng vận động.Các môn thể thao được khuyến khích gồm: Đi bộ trên mặt phẳng với cường độ vừa phải, đạp xe, bơi lội, thủy trị liệu, yoga nhẹ, pilates, thái cực quyền. Người bệnh nên khởi động kỹ trước khi tập và dừng lại nếu xuất hiện đau nhiều.
Bên cạnh việc tập luyện dưới sự hướng dẫn của chuyên gia, việc sử dụng các thiết bị phục hồi chức năng phù hợp cũng góp phần nâng cao hiệu quả điều trị. Hiện nay, Daiviet Sport là một trong những đơn vị cung cấp đa dạng các thiết bị phục hồi chức năng phục vụ cho bệnh viện, trung tâm vật lý trị liệu, phòng khám và người dùng tại nhà.
Danh mục sản phẩm bao gồm nhiều thiết bị hỗ trợ tập luyện và phục hồi như thiết bị tập PHCN 3in1, 4 in 1, xe đạp phục hồi chức năng, khung tập đi, giường kéo giãn bằng cơ & điện… Việc lựa chọn đúng thiết bị, kết hợp với chương trình tập luyện được cá nhân hóa sẽ giúp người bệnh duy trì tầm vận động, tăng cường sức mạnh cơ quanh khớp háng và cải thiện khả năng sinh hoạt hằng ngày.
Trên đây là một số chia sẻ từ Daiviet Sport về Vật lý trị liệu thoái hóa khớp háng. Đây là bệnh lý mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Trong đó, vật lý trị liệu giữ vai trò trung tâm nhờ khả năng giảm đau, cải thiện chức năng vận động, tăng sức mạnh cơ và làm chậm tiến triển của bệnh mà không phụ thuộc quá nhiều vào thuốc. Điều quan trọng nhất là người bệnh cần kiên trì tập luyện, duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát cân nặng và tái khám định kỳ. Nếu còn câu hỏi nào khác hoặc có nhu cầu trang bị Thiết bị tập phục hồi chính hãng hãy liên hệ với chúng tôi nhé!
