Trong hành trình tập luyện thể dục thể thao, chăm sóc sức khỏe tại nhà thì giàn tạ đa năng là “người bạn đồng hành” không thể thiếu. Tuy nhiên, khác với các loại tạ tay đơn giản, giàn tạ là 1 hệ thống cơ khí tương đối phức tạp với rất nhiều bộ phận, chi tiết: Từ khung thép, ròng rọc & dây cáp dẫn độ, thanh dẫn hướng, bánh tạ, đệm… Tất cả được kết nối với nhau bởi hệ thống ốc vít hoặc hàn kỹ thuật. Cùng với thời gian, sức nặng, sự rung lắc khi người dùng thực hiện động tác, mồ hôi cơ thể tiết ra khiến cho thiết bị xuống cấp.
Bỏ qua các hư hại của giàn tạ không chỉ làm giảm hiệu quả tập mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây ra những chấn thương nghiêm trọng. Trong nội dung dưới đây các bạn hãy cùng Daiviet Sport tìm hiểu chi tiết về Dấu hiệu cho thấy giàn tạ đa năng xuống cấp cần bảo trì nhé.
Hệ thống dây cáp
Trên 1 giàn tạ đa năng có thể gồm 1 hoặc nhiều dây cáp. Chúng được ví như hệ mạch máu của giàn. Dây cáp là bộ phận chịu tải trực tiếp và thường xuyên nhất; Đây cũng là bộ phận có nguy cơ gây tai nạn cao nhất nếu bị hỏng. Một số tình trạng thường gặp trên dây cáp giàn tạ gồm:
Sự bong tróc và biến dạng của lớp vỏ nhựa: Hầu hết dây cáp trên giàn tạ đa năng hiện nay là loại cáp thép bọc nhựa chuyên dụng. Lớp vỏ này không chỉ giúp dây chạy êm hơn trên ròng rọc mà còn ngăn chặn mồ hôi và độ ẩm tiếp xúc trực tiếp với phần lõi thép. Dấu hiệu đầu tiên của sự xuống cấp là lớp vỏ nhựa bị nứt, giòn hoặc bong tróc thành từng mảng. Khi lớp nhựa mất đi, lõi thép bên trong sẽ ma sát trực tiếp với rãnh ròng rọc, gây ra sự mài mòn cực nhanh cho cả hai bộ phận.
Hiện tượng sờn và đứt sợi lõi thép: Nếu bạn quan sát thấy những sợi thép nhỏ li ti đâm ra ngoài lớp vỏ nhựa, hãy ngừng tập ngay lập tức. Đây là dấu hiệu cho thấy cấu trúc chịu lực của dây cáp đã bị phá vỡ. Chỉ cần một vài sợi thép nhỏ bị đứt, các sợi còn lại sẽ phải chịu áp lực gấp đôi, dẫn đến hiện tượng đứt dây hàng loạt trong một tích tắc.
Độ giãn của dây cáp: Theo thời gian, dây cáp sẽ bị giãn dài ra do lực kéo liên tục. Bạn có thể nhận biết điều này khi thấy bánh tạ không còn nâng lên ngay lập tức khi bạn bắt đầu kéo, hoặc có một khoảng trễ khá lớn trong hành trình chuyển động. Dây cáp quá chùng không chỉ làm giảm áp lực lên cơ bắp mà còn dễ làm dây trượt khỏi rãnh ròng rọc.
Ròng rọc và hệ thống chuyển động
Được ví như khớp xương của giàn tạ đa năng, ròng rọc là bộ phận điều hướng lực. Một hệ thống ròng rọc tốt phải vận hành êm ái, không tiếng động. Một số dấu hiệu cho thấy giàn tạ gặp vấn đề gồm:
Tiếng kêu lạ và sự rung lắc: Khi bạn thực hiện động tác, nếu nghe thấy tiếng cót két, tiếng rít kim loại hoặc cảm thấy sự giật cục, đó là minh chứng cho việc ổ bi bên trong ròng rọc đã bị khô mỡ hoặc bị vỡ. Một ròng rọc bị kẹt sẽ tạo ra ma sát cực lớn lên dây cáp, khiến dây nhanh nóng và dễ đứt hơn.
Mài mòn rãnh ròng rọc: Hãy kiểm tra xem dây cáp có nằm chính giữa rãnh ròng rọc hay không. Nếu rãnh ròng rọc bị mòn lệch về một bên, hoặc bánh xe ròng rọc bị nghiêng, dây cáp sẽ cọ xát vào mép khung sắt. Điều này không chỉ gây tiếng ồn khó chịu mà còn làm hỏng dây cáp chỉ sau một vài buổi tập.
Thanh dẫn hướng và tạ miếng
Thanh dẫn hướng là hai trục sắt thẳng đứng giúp các miếng tạ di chuyển lên xuống một cách ổn định. Một số vấn tình trạng bất thường có thể gặp ở bộ phận này gồm:
Hiện tượng khựng và nặng bất thường: Đôi khi bạn cảm thấy mức tạ hôm nay nặng hơn bình thường dù không tăng số miếng tạ. Đó thường không phải do bạn yếu đi, mà do thanh dẫn hướng đã bị bám bẩn, rỉ sét hoặc khô dầu bôi trơn. Lớp bụi mịn kết hợp với mồ hôi lâu ngày sẽ tạo thành một lớp keo dính cản trở chuyển động của tạ.
Sự cong vênh của thanh dẫn hướng: Trong một số trường hợp thiết bị bị va đập hoặc do lỗi lắp đặt ban đầu, thanh dẫn hướng có thể bị cong nhẹ. Dấu hiệu là tạ di chuyển rất mượt ở phần trên nhưng lại bị kẹt hoặc rất nặng ở phần dưới (hoặc ngược lại). Điều này gây ra áp lực không đều lên cơ thể, dễ dẫn đến lệch cơ hoặc chấn thương khớp.
Chốt chọn tạ bị hư hại: Chốt tạ là vật nhỏ bé nhưng cực kỳ quan trọng. Nếu chốt bị cong, rỉ sét hoặc không thể cắm ngập vào hết chiều sâu của miếng tạ, rủi ro tạ rơi tự do khi đang tập là rất cao. Hãy đảm bảo chốt luôn thẳng và lò xo (nếu có) còn hoạt động tốt.
Khung sườn và các mối nối
Khung sườn là nền tảng của toàn bộ giạn tạ, là nơi gắn các bộ phận khác và chịu lực. Một sự hỏng hóc ở khung sườn thường mang tính hệ thống và cực kỳ nguy hiểm.
Sự lỏng lẻo của ốc vít: Trong quá trình tập luyện, các rung động cơ học liên tục sẽ làm các đai ốc bị nới lỏng dần. Dấu hiệu nhận biết là giàn tạ bị rung lắc, chao đảo khi bạn thực hiện các bài tập nặng. Nếu không được siết chặt kịp thời, các lỗ bắt vít có thể bị toét rộng ra do ma sát, khiến việc cố định sau này trở nên khó khăn hơn.
Sự xuất hiện của vết nứt tại mối hàn: Đây là dấu hiệu nghiêm trọng nhất. Các mối hàn là điểm yếu nhất trên khung sắt nếu không được thực hiện tốt hoặc bị quá tải lâu ngày. Hãy thường xuyên dùng đèn pin kiểm tra các góc nối. Một vết nứt li ti cũng là điềm báo cho việc khung tạ có thể gãy đổ hoàn toàn dưới áp lực.
Rỉ sét ăn mòn: Rỉ sét không chỉ ảnh hưởng đến thẩm mỹ mà còn làm mỏng thành thép của khung. Đặc biệt ở các khu vực chân đế tiếp xúc với sàn nhà – nơi dễ tích tụ độ ẩm khi lau dọn – rỉ sét có thể ăn mòn từ bên trong ra ngoài mà chúng ta khó nhận thấy.
Đệm ghế và lớp bọc
Dù không ảnh hưởng trực tiếp đến cơ chế hoạt động của máy, nhưng đệm ghế lại ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cơ – xương – khớp của người tập. Đây cũng là một trong những bộ phận dễ bị xuống cấp nhất trên giàn tạ đa năng do thường xuyên phải chị sức nặng cũng như mồ hôi.
Lớp mút bị xẹp lún: Sau vài năm sử dụng, lớp mút bên trong ghế sẽ mất đi độ đàn hồi. Nếu khi nằm xuống, bạn cảm nhận rõ độ cứng của tấm ván gỗ hoặc khung sắt bên dưới, nghĩa là đệm đã hỏng. Việc tập luyện trên một mặt phẳng không có độ đàn hồi sẽ tạo áp lực cực lớn lên các đốt sống và bả vai.
Lớp da bọc bị nứt và mùi hôi: Mồ hôi là kẻ thù của da tổng hợp. Khi lớp da bị nứt, mồ hôi sẽ thấm sâu vào bên trong mút. Đây là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn và nấm mốc phát triển, gây ra mùi hôi khó chịu và có thể dẫn đến các bệnh về da cho người tập.
Quy trình bảo trì định kỳ giúp kéo dài tuổi thọ giàn tạ đa năng
Để tránh việc giàn tạ đa năng xuống cấp nhanh chóng, bạn cần thiết lập một thói quen bảo trì như sau:
- Sau mỗi buổi tập: Dùng khăn khô lau sạch mồ hôi trên ghế đệm, tay cầm và thanh dẫn hướng. Mồ hôi chứa muối là tác nhân hàng đầu gây rỉ sét kim loại.
- Hàng tuần: Kiểm tra bằng mắt toàn bộ hệ thống dây cáp. Sử dụng khăn ẩm lau sạch bụi trên các thanh dẫn hướng inox.
- Hàng tháng: Kiểm tra và siết lại tất cả các bu-lông, ốc vít bằng cờ-lê. Tra dầu silicone chuyên dụng vào thanh dẫn hướng (tuyệt đối không dùng mỡ bò đặc vì nó sẽ bám bụi và làm kẹt tạ).
- Hàng quý: Kiểm tra độ căng của cáp và điều chỉnh nếu cần thiết. Kiểm tra các ròng rọc xem có bị rơ (lỏng) hay không.
Trên đây là một số Dấu hiệu cho thấy giàn tạ đa năng xuống cấp cần bảo trì. Đây là một công cụ tuyệt vời, nhưng nó cần sự quan tâm đúng mức từ chủ nhân. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu xuống cấp không chỉ giúp bạn tiết kiệm chi phí sửa chữa lớn mà quan trọng hơn hết là bảo vệ an toàn cho chính bản thân và gia đình. Đừng bao giờ coi thường một tiếng kêu lạ hay một vết sờn nhỏ trên dây cáp. Sự cẩn thận trong bảo trì chính là nền tảng cho một hành trình tập luyện bền bỉ và hiệu quả. Nếu còn thắc mắc nào khác hoặc có nhu cầu trang bị giàn tạ chính hãng hãy liên hệ với Daiviet Sport nhé!
